Ptaki Elbląga: Barwa ma znaczenie (odc. 15)

Oprócz kwiatów i motyli ptaki są jedną z ozdób naszego krajobrazu. Do najładniej ubarwionych ptaków należą: żołna, zimorodek, kraska, dudek, szczygieł, dziwonia, gil, podróżniczek, wilga, kulczyk, rudzik, bażant, bojownik, dzwoniec i wąsatka.

Wiele czynników ubarwienia

Za sprawą hormonów szczególnie pięknie ubarwione są samce w okresie godowym. Do koloru piór przyczynia się wiele czynników i każdy z nich jest ważny. Jednym z główniejszych jest pożywienie, którym odżywiają się ptaki. Wiadomo np., że spożywanie karotyny zawartej w zielonych częściach roślin ma wpływ na intensywność koloru czerwonego i żółtego. Melanina wytworzona w organizmie ptaka nadaje piórom kolory ciemne. Nie znaczy to wcale, że spożywanie innych pokarmów ma wpływ na inne kolory.

 

Po dostarczeniu podstawowych składników pokarmowych w jego organizmie występuje przemiana materii, która powoduje różnorodność kolorów. Coś jakby nalanie podstawowych tuszów do drukarki, która po dobraniu i wymieszaniu odpowiednich kolorów wytworzy nową barwę.

Upierzenie ptaka jest główną cechą do rozpoznania gatunku, ale nie tylko, bo oprócz tego trzeba wziąć pod uwagę zachowywanie się ptaka (np. czy skacze czy stawia kroki), jego głos, charakter lotu, sylwetkę itp. Ptaki pierzą się (zmieniają pióra) dwa razy w roku, a u niektórych gatunków jest to tak intensywne, że na chwilę tracą nawet zdolność latania. Wtedy to kryją się w niedostępnych bezpiecznych miejscach.

Niebieskie złudzenie

Samce jak i samice u ptaków takich jak: szczygieł, zimorodek, dudek, sójka, żołna, kraska i sroka ubarwione są podobnie z niewielkimi szczegółami.

Na pozór np. zimorodek jest w tonacji ciemnego koloru niebieskiego, co sprawia, że siedzący nieruchomo nad wodą jest słabo widoczny, lecz gdy tylko zerwie się do lotu jego szafirowe lśniące tak zwane ,,siodło” czyli kuper (dolna część grzbietu) emanuje kolorem z dużej odległości. Co ciekawe, kolor niebieski fizycznie nie jest kolorem samym w sobie, barwnikiem. Jest to złudzenie optyczne wywołane przez przepuszczenie światła przez odpowiednie pryzmaty i powstaje na skutek rozszczepienia światła, więc większość piór zimorodka w rzeczywistości jest koloru brązowego z odcieniami rudego.

Wilga, Fot. Mirosław Gawron

Dzięcioł zielony natomiast owe ,,siodło” ma koloru nie zielonego, lecz seledynowego. Szczególnie kuraki ubarwione są barwami ochronnymi.

Wydawać by się mogło, że przepiórka jest koloru siwo-brązowo-beżowego. Też tak uważałem do chwili, gdzie miałem okazję widzieć ją z bliska i uznaję ją za jednego z najładniej ubarwionych ptaków. Kolory jej piór trudno jest opisać, paleta barw i odcienie upierzenia są w tonacji od kremowego, jasnego brązu, białego do lekko różowego. Są tak dobrane, że na ciele powstaje piękny rysunek barw. Natura tak zestawiła ze sobą kolory, że żadna fotografia ani malowidło nie odda tego naturalnego wyglądu.

Szczygieł, Fot. Mirosław Gawron

Stres też ma znaczenie

Któregoś dnia brązowo-czarno-biały kot sąsiadów trafnie nazwany ,,Centką” oddalił się na kilkanaście dni. Po długim czasie sąsiadka zauważyła w okolicy, w której zaginął podobnego kota, ale o radykalnie innej barwie sierści. Przewagą był kolor biały, miejscami ciemniejszy, bez brązowego, ale po przywołaniu kot zareagował. Wziąwszy go do domu, kot po kilku dniach odzyskał poprzednie barwy! Okazało się, że na skutek stresu wywołanego zaginięciem kot stracił barwy. Myślę, że dla zachowania przez ptaki idealnych barw ma znaczenie dosłownie wszystko. Począwszy od świeżego powietrza, poprzez pożywienie, piaskowe czy wodne kąpiele do poczucia wolności włącznie. Tym samym odpowiedzmy sobie na pytanie: Czemu ptaki trzymane w niewoli tracą barwy?

Kolejny odcinek cyklu "Ptaki Elbląga" ukaże się 8 listopada