Ruiny w Fiszewie pod dachem. W planach wystawy i zwiedzanie
Ruiny gotyckiego kościoła w Fiszewie (gm. Gronowo Elbląskie) pokryto dachem. To kolejny etap zabezpieczenia tego wyjątkowego zabytku i jednocześnie kluczowy. - Zadaszenie jest dociążeniem stabilizującym konstrukcję - wyjaśnia Marta Kalinowska, pracownik kurii diecezji elbląskiej, która prowadzi prace zabezpieczające. Dodajmy, że gdy proces zabezpieczenia ruin zostanie domknięty, kościół ma zostać udostępniony do zwiedzania turystom. Ma też pełnić funkcje wystawiennicze i okazjonalnie także sakralne.
Od 2019 roku lat kuria diecezji elbląskiej prowadzi prace zabezpieczające przy ruinach zabytkowego kościoła pw. Jana Chrzciciela w Fiszewie. Zamontowano na nich już m. in. ściągi, których zadaniem jest spięcie murów i niedopuszczenie do ich rozsuwania się na bok, wzmocniono fundamenty kościoła, a niedawno wykonano zadaszenie.
Jak wyjaśnia Marta Kalinowska, pracownik kurii, dach jest koniecznym dociążeniem, aby ustabilizować konstrukcję obiektu. Dodajmy, że badania geologiczne wskazały, że zabytek stoi na gruncie, który nie jest dla niego właściwy.
– To są Żuławy, więc grunt jest niestabilny. Bardzo ważne było właśnie dociążenie konstrukcji dachem – zaznacza Marta Kalinowska.
Docelowo kościół w Fiszewie nie zostanie w pełni odtworzony jako świątynia z tradycyjnym wyposażeniem liturgicznym. Kościół spalił się w 1948 roku i od tamtej pory nie jest używany przez wiernych, a decyzją biskupa elbląskiego jest wyjęty z kultu, czyli formalnie nie jest obiektem sakralnym. Takiej roli nie ma też pełnić po zakończeniu prac, jedynie okazjonalnie (np. podczas uroczystości Wszystkich Świętych). Jaki plan ma na niego kuria?
- Podkreślam, że nam zależy nie na doraźnym zabezpieczeniu ruin, ale na trwałych rozwiązaniach. Najpierw musimy domknąć proces zabezpieczenia, m. in dokończyć dach, wstawić drzwi i okna. Dopiero potem obiekt można będzie udostępnić do zwiedzania. We wnętrzach planowana jest m.in. wystawa planszowa o historii Fiszewa, która jest niezwykle ciekawa. Oczywiście tempo procesu prac zabezpieczających jest uzależnione od finansów – mówi Marta Kalinowska.
Zabezpieczenie ruin kościoła w Fiszewie kosztowało dotychczas ponad 2,7 mln zł, wkład własny kurii diecezji elbląskiej wynosi ok. 200 tys. zł. Większość środków pochodzi z ministerialnych dotacji, swój udział ma też w nich powiat elbląski, w ramach Rządowego Programu Ochrony Zabytków.
Fiszewo to jedna z niezwykłych historycznie miejscowości na Żuławach. Przez stulecia zgodnie żyli tu katolicy, luteranie i mennonici, tworząc społeczność, w której przenikały się wpływy kultury holenderskiej, polskiej i niemieckiej.
- Tą historię można będzie w obiekcie pokazać odwiedzającym - mówi Marta Kalinowska.
Obecnie po społeczności luterańskiej pozostały jedynie cmentarz i dzwonnica dawnego kościoła, po mennonitach zachował się tylko jeden XVIII-wieczny nagrobek, po katolikach ruiny kościoła. Fiszewo to też miejsce pamięci narodowej IPN ze względu na tzw. wypadki fiszewskie, które rozegrały się tutuaj w styczniu 1831 roku. Na drodze przy katolickim kościele zastrzelono grupę powstańców listopadowych, którzy schronili się przed represjami carskimi w Prusach. Od wielu lat w rocznicę powstania organizowane są tu Ogólnopolskie Złazy Śladami Żołnierzy Powstania Listopadowego.
