Tradycje Wielkiej Soboty

Wielkanoc to dla chrześcijan najważniejsze święta, które przez cały okres triduum paschalnego, aż do niedzieli zmartwychwstania, przepełnione są symboliką odwołującą się do najintymniejszych i najtrudniejszych zagadnień życia człowieka. W tych dniach język symboli przemawia do ludzi nie tylko w świątyniach – odnajdziemy go na ulicach, wystawach sklepowych i w koszyku wielkanocnym, gdzie przemawia do nas kolorystką pisanek oraz liczbą i składnikami święconki.
      
       Co wkładamy do koszyczka
       Tradycyjnie do święconego wkładamy takie pokarmy, których nie powinno nam zabraknąć przez cały rok. Dlatego w koszyku z polską święconką pod­stawowe znaczenie miała zawsze kromka chleba, kawałek ciasta wielkanocnego, plaster sera, odrobina masła, jaja, mięso oraz sól i chrzan. Symbolizują one pierwociny płodów ziemi i pokarmów. Od nich rozpoczyna się zawsze świąteczne śniadanie. I tak:
       Chleb – to symbol ciała Chrystusa. Dawniej, gdy gospodynie wypiekały chleby na Wielkanoc w domach, wkładano do koszyka po kromce z każdego rodzaju, aby Bóg obdarzył domostwo pomyślnością i dobrobytem;
       Jajko – to symbol odradzającego się życia, pomyślności i błogosławieństwa. Dodatkowej wymowy dodaje ubarwienie różnymi kolorami (kolor czerwony – symbolizował  krew przelaną przez Chrystusa za ludzkie winy; czerń oznaczała otchłań, wieczność i pamięć o tym, że każdy z nas kiedyś umrze; fiolet – koniec żałoby wielkopostnej; kolor niebieski symbolizował niebo, powietrze i był symbolem zdrowia, a żółty, różowy i zielony - radość ze zmartwychwstania; zielony to również symbol nadziei , wiosny i rodzącego się życia; biały oznacza niewinność czystość, oraz narodziny. Żółty - światło, czystość, młodość, szczęście i gościnność (serdeczność). Kolor pomarańczowy lub lekko brązowy symbolizuje wytrzymałość, siłę oraz cierpliwość. Niby jedno małe jajko, a ile treści…
       Wędlina – to symbol dostatku. Wierzono, że poświęcona przynosi zdrowie i płodność;
       Ser – symbolizuje rozwój stada zwierząt gospodarskich, ponieważ wyrabiany jest z mleka krów, kóz i owiec;
       Ciasto – to symbol doskonałości i wszelkich umiejętności. Do dużo większych niż współcześnie koszyków wkładano najczęściej całą własnoręcznie wykonaną wielkanocną babę lub kawałki różnych gatunków mazurków.
       Chrzan – to symbol siły i ochrony przed chorobami, a sól – prawdy i oczyszczenia.
      
       Od XVII w. w święconym pojawiła się najpierw figurka baranka z ciasta, a potem z masła, wędliny, czekolady lub cukru, jako symbol Chrystusa zmartwychwstalego. W wieku XX do koszyków zawędrowały ulubione w danej rodzinie smakołyki, takie jak: mandarynki, czekolada, jabłka czy ciasteczka, bez których trudno byłoby się obejść. Niektórzy wkładają też do święconego tradycyjną białą kiełbasę, którą po upieczeniu lub ugotowaniu spożywa się podczas niedzielnego śniadania. Dodatkowo, koszyczki zdobi się gałązką zimozielonego bukszpanu lub barwinkiem, co ma przypominać o pokonaniu przez Zbawiciela śmierci.
       Wieczorem, po całodniowym poświęcaniu pokarmów, następuje liturgia wigilii paschalnej, podczas której następuje obrzęd poświęcenia ognia i wody. Przy dźwięku dzwonków i organów odśpiewywanych jest hymn „Chwała na wysokości Bogu”, co zapowiada już radość z niedzielnego poranka, na który wszyscy oczekują.
       Niech te święta będą takie, jak byśmy chcieli.